سرانجام پس از چهار سال و با اعتبار 560 میلیارد تومان طلسم شکست

آغاز اجرای آزمایشی اینترنت ملی در دو استان

سرمایه،حامد شفیعی :عبدالمجید ریاضی معاون فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات خبر از اجرای آزمایشی شبکه ملی اینترنت در دو استان قم و کرمان داد تا سرانجام وعده چهار ساله او در این زمینه محقق شود. به گفته او دو استان قم و کرمان با هدف ایجاد الگوی مناسب استانی شبکه ملی اینترنت برای سایر استان ها انتخاب شدند. این در حالی است که تا پیش از این وضعیت پروژه 560 میلیارد تومانی اینترنت ملی پس از 4سال همچنان در ابهام قرار داشت و معاونت فناوری وزارت ارتباطات با وجود گذشت این مدت، همچنان از در دست انجام بودن این طرح خبر می داد.

البته هنوز این طرح به صورت کامل راه اندازی نشده و حتی زمان نسخه آزمایشی آن نیز بیان نشده است. این طرح که یکی از پر سر و صداترین و پرحاشیه ترین طرح های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در زمان تصدی محمد سلیمانی به حساب می آید.  در ابتدا اعلام آن از سوی عبدالمجید ریاضی با واکنش ها و نقدهایی از سوی کارشناسان و رسانه ها روبه رو و در همان ابتدا این سوال مطرح شد که اینترنت ملی چیست؟ پرسشی که از همان ابتدا پاسخ شفاف و دقیقی به آن داده نشده و اظهار نظر خاصی نیز در مورد آن بیان نشد. اعلام اجرای آزمایشی شبکه ملی اینترنت در حالی بیان می شود که طی مدت چهار سال گذشته معاون فناوری اطلاعات موضع سکوت را در مقابل رسانه ها پیش گرفته و کمتر حاضر به مصاحبه با آنها شده بود. اما پس از انتخاب وزیر جدید ارتباطات و فناوری اطلاعات به نظر می رسد ریاضی تغییر رویه ای را در برخورد با رسانه ها در نظر گرفته که نخستین آن اعلام اخبار حوزه فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات به ویژه خبر اینترنت ملی است تا بار دیگر این موضوع بحث برانگیز نقل محفل رسانه ها شود. براساس اهداف تعیین شده برای شبکه اینترنت ملی افزایش ظرفیت شبکه ملی IP، ارائه خدمات به شرکت های بخش خصوصی، ایجاد شبکه های مجازی وی پی ان سازمان ها و شرکت ها در سطح کشور و همچنین ایجاد زیرساخت های پرظرفیت برای ترانزیت ترافیک منطقه ای و بین المللی از جمله مواردی بوده که در طرح ارائه شده از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به آن پرداخته شده است. اینترنت یا اینترانت
هنگامی که موضوع اینترنت ملی از سوی معاونت فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات اعلام شد، چندان ذهنیتی از اینترنت ملی وجود نداشت. از همین روی کارشناسان اجرای چنین طرحی را غیرکارشناسی دانسته و بعضاً عنوان «ملی» روی شبکه اینترنت را ناشی از عدم آشنایی با آن بیان کردند. از همین روی طرح موضوع، انتقادهای بسیاری از کارشناسان را برانگیخت. البته برخی نیز اینترنت ملی را «شبکه اینترانت» می دانستند و بیان می کردند که در بیان کلمه اشتباه شده است. با این وجود تاکید وزارت ارتباطات به خصوص معاونت فناوری اطلاعات بر «اینترنت ملی» و اجرایی شدن این طرح قابل توجه بود به نحوی که تقریباً این انتظار می رفت طرح آزمایشی آن در مدت چهار ساله وزارت سلیمانی اجرا شود. عبدالمجید ریاضی که همچنان سمت معاونت فناوری اطلاعات وزارتخانه را بر عهده دارد، دستیابی به اهداف برنامه چهارم توسعه مبنی بر ضریب نفوذ اینترنت و تعداد کاربران اینترنت پرسرعت به مرز پنج میلیون نفر را مستلزم اجرای شبکه اینترنت ملی می داند. به اعتقاد او اینترنت ملی برای توسعه زیرساخت اطلاعاتی کشور اجرا می شود و می توان خدمات متعددی را روی آن تعریف کرد.
ریاضی بر این باور است که شبکه اینترنت ملی طرح جامع و فراگیری است که سراسر کشور را تحت پوشش قرار می دهد. او در این باره می افزاید: «این طرح با وجود مخالفت ها و مقاومت ها، در میان کارشناسان و متخصصان حوزه فناوری اطلاعات پذیرفته شده است؛ به همین دلیل اجرای این طرح در اولویت برنامه های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در دولت نهم قرار گرفته است.» او درباره علت انتخاب استان های کرمان و قم برای اجرای آزمایشی طرح اینترنت ملی می گوید: «در سفرهای رئیس دولت به استان کرمان آنجا به عنوان مکانی برای الگوی اجرای دولت الکترونیکی انتخاب شد؛ همچنین استان قم نیز به دلیل اجرای پایلوت کارت هوشمند برای پیوستن به این طرح در اولویت قرار گرفت.» با این حال پروژه اینترنت ملی از نخستین طرح های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در زمان تصدی محمد سلیمانی در دولت نهم بود که به دلیل درخواست اعتبار سنگین، دولت برای اجرای آن با عدم موافقت مجلس مواجه و اعتبار لازم به آن تخصیص داده نشد. به همین علت پروژه اینترنت ملی از زمان مخالفت مجلس با تخصیص منابع مالی، حدود سه سال مسکوت مانده بود.
طرحی که در حد طرح ماند
پس از آنکه در سال های ابتدایی معاونت فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات تصمیم به ایجاد شبکه اینترنت ملی کرد، با ارائه طرح مصمم شد تا با جلب نظر و ارسال آن از سوی دولت نهم به مجلس بتواند منابع مورد نیاز طرح را به دست آورد. بر همین اساس دولت با ارائه این طرح به مجلس درخواست بودجه برای اجرای آن کرد. رقم پیشنهادی دولت برای پیاده سازی اینترنت ملی حدود 900 میلیارد تومان بود که به دلیل هزینه بالا و همچنین به گفته برخی نمایندگان وقت به دلیل آنچه ابهامات موجود در طرح وجود داشت، نتوانست موافقت مجلس را جلب کرده و اعتبار مورد نیاز را جذب کند. حتی نمایندگان مجلس پیشنهاد اعتبار 10میلیارد تومانی برای مطالعات طرح را نیز به دلیل نامفهوم بودن آن رد کردند.
اما اصرار و تاکید دولت بر اجرای این طرح به نحوی بود که سرانجام تصمیم بر آن گرفته شده تا از محل منابع داخلی خود و با اختصاص بودجه ای معادل 560 میلیارد تومان شبکه ملی اینترنت را ظرف مدت سه سال راه اندازی کنند به نظر می رسد این رقم از سوی بدنه و منابع داخلی تامین نشده طرح به مدت چهار سال در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مسکوت بماند تا اینکه با آغاز به کار وزیر جدید بار دیگر در اولویت ها قرار و نسبت به اجرایی شدن آن اقدام شود. ولی با این حال عبدالمجید ریاضی صحبتی از اعتبار در نظر گرفته شده نکرده و حتی مشخص نشده چه مقدار از مبلغ مورد نیاز اختصاص یافته است. تنها موردی که معاون فناوری اطلاعات به آن می پردازد این است که گسترش شبکه ملی در داخل کشور با پهنای باند بالا موجب کاهش هزینه ها می شود. او در توجیه اجرای این شبکه در گفت وگو با یکی از رسانه ها اعلام کرد حدود 900 میلی ثانیه طول می کشد تا از طریق ماهواره یک بسته اطلاعاتی منتقل شود اما چنانچه شبکه ملی اطلاعاتی در کشور راه اندازی شود این میزان به 30 میلی ثانیه کاهش می یابد. در نهایت اینکه تاکید وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بر اجرایی شدن این طرح تا حدی که معاونت فناوری اطلاعات نیز بر آن اصرار می ورزد به گونه ای است که به باور آنان اگر قرار است طبق برنامه چهارم توسعه به 22 میلیون کاربر اینترنتی در پایان برنامه برسیم - که البته تابستان سال 87 محمد سلیمانی وزیر ارتباطات وقت تعداد کاربران را 23 میلیون نفر و سعید معدیون مدیرعامل شرکت فناوری اطلاعات نیز تابستان امسال همین رقم را تکرار کرده که جلوتر از پیش بینی برنامه استك این امر محقق نمی شود مگر اینکه در مراکز دانشگاهی، مدارس، بیمارستان ها و دیگر مراکز تعداد کاربران اینترنت پرسرعت از طریق اینترنت ملی افزایش یابد.