سفیر پاکستان خبر داد

خروج قطعی هند از خط لوله صلح

سرمایه: سفیر پاکستان در تهران با بیان اینکه هند از پروژه خط لوله صلح خارج شد و این طرح گازی فقط با حضور ایران و پاکستان اجرا می شود، از افزایش واردات نفت خام از ایران خبر داد. محمد بخش عباسی گفت: «طی سال های اخیر در زمینه اقتصادی سطح روابط و مذاکرات ایران وپاکستان به طور چشمگیری ارتقا یافته است.» وی از اجرایی کردن پروژه گازی خط لوله صلح به عنوان مهم ترین طرح مشترک اقتصادی ایران و پاکستان یاد کرد و افزود: «در این رابطه یک هیات ایرانی متشکل از تعدادی از مدیران وزارت نفت روز جمعه گذشته به پاکستان سفر کردند تا توافقنامه امضا شده را نهایی کنند.»

به گزارش «مهر» سفیر پاکستان در تهران تاکید کرد: «با اقدامات انجام شده هم اکنون می توان گفت پروژه خط لوله صادراتی گاز ایران به پاکستان مرحله نهایی خود را طی کرده است.» این مقام مسوول دولت اسلام آباد درباره اینکه آیا حضور هند در این پروژه (خط لوله صلح) منتفی شده است، افزود: «هند از این پروژه خارج شده و این پروژه فقط با حضور جمهوری اسلامی ایران و پاکستان اجرایی خواهد شد.»  بر اساس این گزارش پیش از این نیز نماینده وزیر نفت در مذاکرات خط لوله صلح با بیان اینکه «در صورتی که در زمان شروع صادرات گاز به پاکستان، کشور هند هم علاقه مند به حضور در این پروژه باشد»، گفت: «با توجه به توسعه شبکه گاز در شرق کشور، امکان انتقال گاز بیشتر نیز به این کشور وجود دارد.» حجت الله غنیمی فرد با اشاره به این موضوع که 4 ،5 سال بعد از امضای قرارداد باید صادرات گاز به کشور پاکستان آغاز شود، اظهار داشته بود: «در این مدت مذاکرات دو کشور در رابطه با موارد فنی پیگیری می شود که پیش بینی ما این است که از سال 2014 میلادی فروش گاز به این کشور آغاز خواهد شد.»

پروژه ناکام 18 ساله
براساس این گزارش طرح خط لوله انتقال گاز صادراتی ایران به هند و پاکستان در سال 1990 مطرح شد اما گفت وگوها بر سر این طرح که «خط لوله صلح» نام گرفته از 10 سال پیش آغاز شد. طول خط لوله ایران به هند 2700 کیلومتر است و قرار بود گاز صادراتی ایران را از مسیر پاکستان به هند منتقل کند. پیش بینی شده بود در صورت توافق نهایی،
1100 کیلومتر از این خط لوله در ایران، 1000 کیلومتر در پاکستان و 600 کیلومتر در هند احداث شود و در صورت حضور هند با تکمیل این طرح، روزانه
150 میلیون متر مکعب گاز ایران به هند و پاکستان صادر می شد که 90 میلیون متر مکعب آن برای هند و 60 میلیون متر مکعب آن برای پاکستان در نظر گرفته شده بود. هزینه اجرای این طرح در برآورد های اولیه 5/4 میلیارد دلار اعلام شده بود اما اکنون کارشناسان هزینه طرح را حدود هفت میلیارد دلار برآورد می کنند.
خروج هند از مذاکرات در سال 86
با جدی تر شدن خط لوله «تاپی» که یکی از گزینه های پاکستان برای تامین گاز به شمار می آید، هند نیز در سال 2007 تمایل خود را برای حضور در این پروژه اعلام کرد. با اعلام حضور هند در مذاکرات «تاپی» و فشارهای آمریکا در راستای انصراف حضور در خط لوله صلح، مشخص بود هند در این پروژه حضور نخواهد داشت ولی مقامات هندی این موضوع را هیچ گاه به صورت رسمی اعلام نکردند ولی دیگر در مذاکرات خط لوله صلح نیز حضور پیدا نکردند. این در حالی بود که مقامات و رسانه های نزدیک دولت در حوزه تبلیغی سعی در جلب نظر هندی ها داشتند. در این رابطه جهانبخش امینی عضو کمیسیون انرژی در مجلس با بیان این مطلب که هند چاره ای جز پیوستن به خط لوله صلح ندارد، گفته است:
«با وجود تمام تحریم هایی که از سوی اروپا و آمریکا بر هند صورت گرفته اما این کشور برای یافتن منابع مورد نیاز خود چاره ای جز پیوستن به خط لوله صلح ندارد اما تاکنون خبری مبنی بر پیوستن هند به این قرارداد نشنیده ایم و شاید این کار در آینده ای نه چندان دور صورت گیرد.»
نماینده ویژه وزیر نفت در مذاکرات خط لوله صلح نیز بارها با بیان این مطلب که «ما منتظر هند خواهیم بود»، گفته بود: «لحاظ کردن مفادی در متن قرارداد برای حضور هندوستان در این پروژه در صورت تمایل این کشور وجود دارد ولی تا این لحظه هیچ مقام هندی عدم تمایلی برای حضور در این پروژه بزرگ نشان نداده و امیدواریم هر چه زودتر تصمیم نهایی خود را در این زمینه اتخاذ کنند.»
خبرگزاری ها و روزنامه های نزدیک دولت نیز بارها از قول منابع آگاه از تمایل هند برای ورود به مذاکرات خبر دادند به طور مثال روزنامه «کیهان» 29مرداد سال جاری به نقل از خبرگزاری «فارس» نوشت: «یک منبع آگاه در دهلی نو از سفر هیاتی به تهران در ماه آینده خبر داد تا در مورد پیوستن هند به خط لوله صلح با مقامات ایران مذاکره کند.»
این روزنامه در ادامه نوشت: «دهلی نو با هدف توسعه روابط خود با ایران از منوچهر متکی وزیر خارجه این کشور دعوت کرده به هند سفر کند.»
در گزارش «کیهان» به نقل از منابع آگاه در دولت هند آمده است: «این سفر که در اوایل سپتامبر انجام می شود زمینه ملاقات احمدی نژاد و «مان موهان سینگ» نخست وزیر هند را طی سال جاری در تهران فراهم می کند.»
«تاپی» با حمایت آمریکا و حضور هند قوت گرفت
همزمان با مذاکرات خط لوله صلح و تامین گاز مورد نیاز پاکستان و شبه قاره هند توسط ایران، مذاکرات دیگری نیز در حال انجام بود که به واسطه آن گاز مورد نیاز پاکستان از کشور ترکمنستان تامین می شد. در همین رابطه روسای جمهوری های پاکستان، افغانستان و ترکمنستان 30 مه 2002، موافقتنامه ای را در زمینه انتقال ذخایر گسترده گاز آسیای مرکزی امضا کردند. در این گفت وگوها که در اسلام آباد پایتخت پاکستان برگزار شد، پرویز مشرف رئیس جمهوری پاکستان، حامد کرزی رهبر اداره موقت افغانستان و صفرمراد نیازف رئیس جمهوری ترکمنستان، قراردادی برای احداث یک خط لوله گاز به ارزش دو میلیارد دلار امضا کردند که گاز ترکمنستان را از طریق افغانستان به پاکستان می رساند. در این چارچوب قرار بود خط لوله ای به طول 1500 کیلومتر، گاز میدان «دولت آباد» در ترکمنستان را به بندر «گوادر» در جنوب غربی پاکستان منتقل کند. پس از آن در 16 فوریه 2006، توافق رسمی بر سر احداث خط لوله گاز ترکمنستان به پاکستان به عمل آمد بر این اساس سه دولت افغانستان، پاکستان و ترکمنستان موافقت رسمی خود را با احداث خط لوله ای که گاز ترکمنستان را از طریق خاک افغانستان به پاکستان منتقل کند، اعلام کردند. در همان زمان هند نیز که برای خروج از پروژه انتقال گاز از ایران به شبه قاره هند (خط لوله صلح) از سوی آمریکا تحت فشار بود، علاقه خود را به احداث این خط لوله ابراز کرد تا در آبان 1386، به طور رسمی به گفت و گوهای پروژه خط لوله گاز ترکمنستان افغانستان پاکستان دعوت شود.
بر این اساس نشست کمیته رهبری مذاکرات خط لوله گاز
ترکمنستان افغانستان پاکستان هند موسوم به «تاپی» در روزهای چهارم و پنجم اردیبهشت 1387 (23 و 24 آوریل 2008) در «اسلام آباد» برگزار شد و طی آن کشورهای ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند یک قرارداد کلی را در مورد این خط لوله گاز امضا کردند. طبق توافقات به عمل آمده، این خط لوله 1600 کیلومتری قادر خواهد بود روزانه 100 میلیون و سالانه 33 میلیارد متر مکعب گاز را از حوزه گاز «دولت آباد» در ترکمنستان به کشورهای افغانستان، پاکستان و هند منتقل کند. بر این مبنا ترکمنستان حجم گاز موجود در حوزه دولت آباد را 159 تریلیون فوت مکعب اعلام کرده که 26/34 تریلیون فوت مکعب از آن به خط لوله
ترکمنستان افغانستان پاکستان هند اختصاص خواهد یافت. در این راستا وزیر نفت و گاز ترکمنستان اعلام کرد کشورش می تواند «در مرحله نخست
30 میلیون مترمکعب گاز روزانه به پاکستان و همین مقدار را به هند و همچنین 5 میلیون متر مکعب به افغانستان تحویل دهد و در مراحل بعدی مقدار گاز تحویلی به این سه کشور را در مجموع به 90 میلیون مترمکعب افزایش دهد.» (اکونیوز، 4 اردیبهشت 87)شایان ذکر است که خط لوله فوق از حوزه گاز دولت آباد در ترکمنستان شروع شده و در طول بزرگراه «هرات» به «قندهار» در افغانستان و سپس از طریق «کویته» و «مولتان» در پاکستان ادامه خواهد یافت و سرانجام در شهرک «فاضیلکا» در نزدیکی مرز پاکستان با هند به خاک هند وارد خواهد شد. همچنین هزینه احداث این خط لوله، براساس قیمت های سال 2005 حدود 5/3 میلیارد دلار برآورد شده است و تاکنون «بانک توسعه آسیا» 4 میلیون دلار در این طرح به عنوان کمک فنی سرمایه گذاری کرده است.
هند پس از خروج از خط لوله صلح درصدد تسریع برگزاری نشست های اجرایی «تاپی» و عملیاتی کردن هر چه زودتر آن است. به عقیده کارشناسان اجرای «تاپی»، صادرات گاز ایران به پاکستان را تحت الشعاع قرار خواهد داد و طرف پاکستانی با اتکا به منبع تامین ثانویه گاز مورد نیاز، درصدد کاهش قیمت ها و امتیازگیری برخواهد آمد. این طور به نظر می رسد که با به وجود آمدن بازار جدید گازی برای ترکمنستان، ایران در بخش واردات و قیمت گاز وارداتی با این کشور نیز به مشکل برخواهد خورد.