گزارشی از گروه هنر و ادبیات موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها

نشست های بهاری

محمد صادقی: گروه هنر و ادبیات موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها فصل بهار را با برگزاری برنامه های پژوهشی و نشست های علمی و فرهنگی پشت سر نهاد و با حضور و همکاری چهره های دانشگاهی و اهالی فرهنگ و اندیشه کار خود را آغاز کرد. نخستین برنامه گروه هنر و ادبیات، نشست علمی و فرهنگی نکوداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی بود که در اردیبهشت 1387 برگزار شد. در این مراسم به ترتیب احمد مسجد جامعی (تصویرگری و نگارگری بر اساس داستان های شاهنامه)، دکتر محمد علی اسلامی ندوشن (اگر شاهنامه نبود، ایران چه می شد؟)، دکتر سید عبدالحمید ضیائی (از فردوسی تا سهروردی) و سیدمحمد خاتمی (فردوسی افلاطونی است و افلاطونی می اندیشد) سخنرانی کرده و با نگاه های مختلف و محققانه خویش به بررسی قله بلند ادبیات ایران و شاهکار وی (شاهنامه) پرداختند. نشست های پژوهشی گروه هنر و ادبیات نیز با دقت و توجه فراوان پیگیری شدند تا با بررسی پیرامون موضوع های تازه و کاربردی، نشست ها و برنامه های موسسه استمرار یابد که می توان در این باره به نشست های داخلی گروه هنر و ادبیات (مانند: نشست بررسی زمینه ها و بسترهای گفت وگو و گفت وگوی فرهنگ ها در ادبیات ایران با تاکید بر ادبیات عرفانی) اشاره داشت.

همچنین موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها در ادامه نشست های علمی و فرهنگی خود، روز دوشنبه 27 خرداد 1387 در نشستی با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و اندیشه، تلاش های محققانه پروفسور ویلیام چیتیک را که 40 سال به پژوهش در زمینه فرهنگ، ادبیات و عرفان ایرانی پرداخته و آثار ارزشمندی را پدید آورده، ارج نهاد و این آخرین نشست بهاری موسسه بود که با استقبال فراوان دوستداران فرهنگ و ادبیات ایران به ویژه استادان برجسته ای چون دکتر محمد علی موحد، دکتر مظاهر مصفا، دکتر مجدالدین کیوانی، دکتر مهدی محقق، دکتر فتح الله مجتبائی، استاد فریدون مجلسی و... همراه شد.
ویلیام چیتیک، استاد پژوهش های دینی، بخش مطالعات آسیایی و آسیایی-آمریکایی دانشگاه ایالتی نیویورک نسبت به عرفان ایرانی و به ویژه قله های آن همچون ابن عربی و مولوی توجه فراوانی داشته و در سال 1353 موفق به دریافت دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران می شود. وی در مدت اقامت اش در ایران از استادان برجسته ای چون جلال الدین همایی، بدیع الزمان فروزانفر، هانری کربن
سید جلال الدین آشتیانی، سید حسین نصر و... بهره مند شده است و نگاه ژرف او به فرهنگ و ادبیات ایران زمین در کتاب ها، مقاله ها، سخنرانی هایش به خوبی دیده می شود. از کتاب های او می توان به من و مولانا (زندگانی شمس تبریزی)، راه عرفانی عشق (تعالیم معنوی مولوی)، عوالم خیال، ابن عربی خلیفه پیامبران و... اشاره کرد. پروفسور چیتیک از عرفان پژوهان بزرگی به شمار می رود که مقاله هایش به زبان های اندونزیایی، ترکی، آلبانیایی، اسپانیولی، روسی، بوسنیایی و فرانسوی ترجمه شده و اندیشه هایش مورد توجه همگان بوده همچنین در دانشگاه های معتبر جهان به تدریس پرداخته و چند سالی نیز در دانشگاه صنعتی آریامهر (شریف کنونی) به کارهای آموزشی و پژوهشی مشغول بوده است. همسر وی، ساچیکو موراتا هم که دانش آموخته ایران است، علاقه فراوانی به زبان فارسی و فرهنگ ایرانی داشته و رساله دکترای خود را در سال 1350 با عنوان «هفت پیکر نظامی و نقش زن در آن» ارائه و دفاع کرده است. به این ترتیب موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها نشستی را برای پاسداشت خدمات عاشقانه پروفسور ویلیام چیتیک و دکتر ساچیکو موراتا به فرهنگ و ادبیات کهنسال ایران زمین در مکان این موسسه برگزار کرد.
در ابتدای این مراسم، دکتر احمد جلالی، نماینده پیشین ایران در یونسکو با تاکید بر اهمیت موضوع گفت وگوی تمدن ها و استقبال جهانیان از این موضوع گفت: استاد چیتیک در عمل یکی از منادیان گفت وگوی تمدن ها بوده اند یعنی از قلب یک تمدن به فضای تمدنی دیگر آمده اند و اولین حرفی که ایشان در آثارشان می زنند این است که بشریت، جهان را ترک کند اما فقط یک مبنا برای درک جهان و زندگی و معنای آن وجود ندارد و باید به ذخیره ها، تاریخ و میراث تمدن های دیگر هم نگاه کرد و از آن آموخت. دکتر جلالی در ادامه از آگاهی فراوان پروفسور چیتیک پیرامون فرهنگ ایران سخن گفت و افزود:« به طور مثال کسان زیادی هستند که بتوانند درباره ابن سینا صحبت کنند اما اگر یک صفحه شفا را باز کنیم و بگوییم بخوانند نمی توانند این کار را انجام بدهند و دکتر چیتیک از آن استثناهایی است که این طور نیست، یعنی خود وارد موضوع شده است.«
سپس پروفسور چیتیک با ابراز خوشحالی از حضور در جمع اندیشمندان ایرانی سخن خویش را آغاز کرد. وی با اشاره به زمان انتشار کتاب برخورد تمدن های ساموئل هانتینگتون، اظهار داشت: «پس از انتشار آن کتاب همراه با دکتر نصر و استادان بزرگی از دانشگاه هاروارد تصمیم می گیرند تا گفت وگویی را میان تمدن اسلامی و تمدن کنفوسیوسی آغاز کنند.» وی درباره چگونگی این اقدام و دستاوردهای آن سخن گفت.
در ادامه، ریاست موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها،سید محمد خاتمی با تاکید بر ضرورت ایجاد همزبانی و آشنایی میان فرهنگ ها و تمدن ها، سخن خویش را این گونه به پایان رسانید: بزرگداشت آقای چیتیک و خانم موراتا، بزرگداشت از فضیلت است و عهدی است به اینکه می توان و باید گفت وگو کرد و گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها می تواند راهگشای بشری باشد که از ناامنی، اضطراب و جنگ به تنگ آمده و خواستار زندگی آرام و به دور از جنگ است. در پایان این مراسم، ریاست موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها، لوح سپاسی را به پروفسور چیتیک و همسرش تقدیم کرد.گروه هنر و ادبیات، برای فصل تابستان نیز با همکاری و همفکری جوانان خوش فکر و نخبگان علمی و فرهنگی، برنامه ریزی های گسترده ای را انجام داده است و در زمینه های گوناگون ادبی و هنری برنامه ها و نشست هایی را در نظر گرفته است. همچنین فریدون عموزاده خلیلی مسوول گروه هنر و ادبیات موسسه گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها درباره استمرار فعالیت های گروه به ویژه در بخش های هنری می گوید: «گروه هنر و ادبیات تلاش دارد برای برنامه های فصلی خود در آینده، علاوه بر ادبیات در حوزه های هنری از جمله سینما، هنرهای تجسمی، موسیقی و تئاتر نیز نشست ها، نکوداشت ها و کارگاه هایی را برگزار کند. محور اصلی همه این برنامه ها گفت وگوی فرهنگ ها و ارتباطات فرهنگی و تمدنی خواهد بود.»