وزیر خارجه آمریکا:

درباره تحریم بنزین ایران با هند صحبتی نکردم

سرمایه: وزیر امور خارجه آمریکا که برای یک دیدار رسمی به هند سفر کرده بود در جمع خبرنگاران تاکید کرد که در مورد موضوع تحریم فروش بنزین به ایران با مقام های دولت هند گفت وگویی نداشته و موضوع تحریم بنزین ایران چیزیست که ما بعدها به آن نگاه خواهیم کرد. طرح ایجاد محدودیت برای صدور بنزین به ایران از سوی واشنگتن به عنوان یک اهرم دیپلماتیک جهت وادارکردن تهران به تعلیق غنی سازی اورانیوم مدت ها است برای بررسی ابعاد مختلف آن روی میز مذاکرات قرار گرفته است.

این طرح پس از ورود باراک اوباما به کاخ سفید نیز بیش از پیش مورد توجه است چرا که تلاش برای مهار واردات بنزین به ایران از سوی باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا در جریان مبارزات انتخاباتی اش در سال 2008 مطرح شده بود.
اوباما در اکتبر 2008 و در جریان مبارزات انتخاباتی با اشاره به ایران ادعا کرده بود: «اگر ما بتوانیم مانع واردات بنزین و محصولات پالایش شده نفتی که به آن نیاز دارند شویم، تحلیل خود از مقرون به صرفه بودن (این رفتار) را عوض خواهند کرد. این، آنها را لای منگنه قرار خواهد داد.» برپایه چراغ سبزی که اوباما در مورد تحریم صدور بنزین به ایران داده بود پس از روی کارآمدن وی، همواره طرحی در این باره در دستور کار کنگره یا سنای آمریکا قرار داشته است.
در همین حال اوایل اردیبهشت ماه گروهی از نمایندگان کنگره آمریکا طرحی را برای مسدودکردن جریان صادرات بنزین ایران با هدف آنچه متقاعدکردن تهران به تعلیق غنی سازی اورانیوم خوانده شد، تهیه کردند. براساس این طرح که «قانون پیشبرد تلاش های دیپلماتیک در مورد ایران» نامگذاری شده بود در صورت تصویب نهادهایی که در عرضه، دلالی، بیمه یا تحویل بنزین به ایران نقش داشته باشند یا به ساختن پالایشگاه های تولید بنزین در ایران کمک کنند، تنبیه می شدند.
سهم40 درصدی واردات در تامین بنزین مصرفی ایران
در بیانیه ای این قانونگذاران ادعا کردند ایران با وجود ذخیره عظیم نفتی، برای رفع 40 درصد نیازهای داخلی خود، بنزین وارد می کند که بخش اعظم آن را پنج شرکت اروپایی و یک شرکت هندی تامین می کنند. به گفته این نمایندگان شرکت های سوئیسی ویتول و گلنکور، شرکت سوئیسی- هلندی ترافیگورا، شرکت فرانسوی توتال، شرکت بریتانیایی بی پی و همچنین شرکت هندی ریلاینس در تامین بنزین ایران نقش دارند و به علاوه شرکت بیمه لویدز لندن نیز اکثر تانکرهای حامل بنزین به ایران را بیمه می کند.
در صورت تصویب و اجرای تحریم مواد نفتی پالایش شده ایران در کنگره آمریکا، این شرکت ها دسترسی به بازار آمریکا را از دست می دادند، مگر آنکه از فروش بنزین و گازوئیل به ایران خودداری کنند. نمایندگان کنگره آمریکا در حالی به تهیه این طرح اقدام کردند که همزمان تعدادی از سناتورهای آمریکایی نیز پیش نویس طرح مشابهی را برای ممانعت از صادرات بنزین به ایران تهیه کردند. سنای آمریکا با همان هدفی که کنگره مد نظر داشت یعنی متقاعد کردن ایران به تعلیق غنی سازی اورانیوم این طرح را تهیه کرد.
برای تبدیل یک طرح به قانون، هر دو مجلس کنگره باید به آن رای بدهند تا با امضای رئیس جمهوری به قانون تبدیل شود. تحلیلگران همصداشدن اعضای دموکرات با جمهوریخواهان کنگره برای اعمال تحریم های بیشتر علیه ایران را بیانگر خسته شدن آنها از طولانی شدن تلاش دولت آمریکا برای گفت وگو با ایران و نگرانی از به نتیجه نرسیدن این اقدام عنوان کردند.
با این حال و با وجود پیگیری همزمان قانونگذاران آمریکا برای تحریم صادرات بنزین به ایران که ضریب احتمال تصویب آن را افزایش داده بود، هاورد برمان رئیس کمیته امور خارجه مجلس نمایندگان به عنوان یکی از تدوینگران اصلی پیش نویس تحریم ایران اردیبهشت ماه سال جاری اعلام کرد قانونگذاران آمریکا قصد ندارند در «آینده نزدیک» طرح تحریم یاد شده که به اختصار «ایرپسا» نام دارد را در روند قانونگذاری کنگره پیش ببرند. وی تاکید دارد به طور کامل از استراتژی کاخ سفید برای مذاکره مستقیم با ایران حمایت می کند.
اما پیش از آنکه کوچک ترین گامی در مسیر باز شدن باب تعاملات جدی میان تهران و واشنگتن برداشته شود در پی ناآرامی های اخیر ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری یک بار دیگر ایجاد محدودیت در صدور بنزین به ایران مورد توجه اعضای کمیته بودجه مجلس نمایندگان کنگره آمریکا قرار گرفت.
کمیته بودجه مجلس نمایندگان آمریکا طی اقدامی مداخله جویانه در اعتراض به آنچه سرکوب معترضان به نتایج انتخابات از سوی دولت ایران خوانده شد، طرحی را پیشنهاد کرد تا براساس آن صدور بنزین به ایران مشمول محدودیت های جدید شود.
این کمیته هنگام تصویب طرح بودجه سالانه وزارت امور خارجه آمریکا، یک ماده الحاقی به این طرح ضمیمه کرده است که اعطای وام و اعتبار به شرکت های خارجی تامین کننده بنزین ایران را منع می کند.
به گفته مارک کرک، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، یکی از صادرکنندگان اصلی بنزین به ایران یعنی شرکت هندی ریلاینس، هدف اصلی این الحاقیه است.
کرک که الحاقیه یادشده را تهیه کرده است، می گوید: «بانک صادرات و واردات آمریکا» در سال های گذشته وام هایی را به ارزش تقریبی 900 میلیون دلار در اختیار شرکت ریلاینس هند قرار داده است. او درصدد جلوگیری از تکرار اعطای وام های مشابهی به شرکت ریلاینس در سال مالی 2010 که در ماه اکتبر امسال آغاز خواهد شد، است.
پیش از آنکه این طرح به تصویب و اجرا برسد هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا به هند سفر کرد تا این احتمال افزایش یابد که ممنوعیت صدور بنزین از این کشور نیاز به قانون آمریکا پیدا نکند و از طریق گفت وگوهای دیپلماتیک وزیر خارجه آمریکا با دولتمردان هندی به مرحله اجرا گذاشته شود. با این حال کلینتون شنبه گذشته در یک کنفرانس خبری در هتل «قصر تاج» در شهر بمبئی تاکید کرد که در مورد صادرات بنزین شرکت ریلاینس به ایران با مقام های دولت هند گفت وگویی نداشته است. او بدون اینکه موعد مشخصی را تعیین کند، گفت: «این چیزی است که ما بعداً به آن نگاه خواهیم کرد.»
سهم واردات بنزین از هند یک درصد مصرف بنزین ایران
بنابر این گزارش از مجموع 23 میلیون لیتر واردات روزانه بنزین به ایران که حدود 37 درصد از مصرف روزانه 70 میلیون لیتری ایران است، سهم کشور امارات به عنوان بزرگ ترین صادرکننده 76 درصد و سهم هند به عنوان دومین صادرکننده بنزین حدود 5/7 درصد است. هند در سال 87 حدود 222میلیون لیتر بنزین به ارزش 204میلیون دلار به ایران صادر کرده است. به عبارت دیگر هند روزانه حدود 610هزار لیتر بنزین به ایران صادر کرده است که حدود 86/0 درصد بنزین مصرفی ایران بوده و رقمی ناچیز به شمار می آید.
بر همین اساس کمپانی هندی «ریلاینس» یکی از عمده ترین تامین کنندگان بنزین وارداتی ایران در ماه های گذشته تحت فشارهای شدیدی قرار گرفته است و در مقطعی رسانه های هندی از توقف صادرات بنزین این شرکت به ایران خبر دادند. خردادماه گذشته نشریه اقتصادی «اکونومیک تایمز» هندوستان با چاپ گزارشی ادعا کرد کمپانی هندی «ریلاینس» که بزرگ ترین کمپانی صادرکننده بنزین به ایران است، از ماه مه سال جاری صادرات بنزین به ایران را متوقف کرده است. خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از این نشریه اقتصادی هندی مدعی شد: «این توقف در اثر فشارهای سیاسی بوده که از طرف آمریکا علیه این شرکت هندی برای توقف صادرات بنزین به ایران صورت پذیرفته است.»
در این حال یکی از مقامات این کمپانی هندی به شرطی که نامش فاش نشود در گفت وگو با نشریه اقتصادی اکونومیک تایمز هندوستان خبر توقف صادرات بنزین به ایران را تایید کرده است.
مقامات این شرکت هندی طرح تصویبی اخیر در مجلس سنای آمریکا مبنی بر تحریم شرکت هایی که به ایران بنزین صادر می کنند را دلیل اصلی تصمیم خود به توقف صادرات بنزین به ایران دانسته اند.
حال آنکه برخی از اعضای دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا مانند جیمز موران نماینده ایالت ویرجینیا با اعمال محدودیت های مالی علیه تامین کنندگان بنزین ایران مخالفند و این اقدام را نوعی دخالت در امور داخلی ایران دانسته اند.