بشار اسد: دیگر با آمریکا مشکلی نداریم

ایسنا: روزنامه اتریشی اشتاندارد نوشت: «تلاش برخی مقامات بین المللی برای احیای روند صلح خاورمیانه در حالی صورت می گیرد که تغییر دولت در آمریکا و اسرائیل رویارویی دو جریان حاکم در دو طرف را برای تحقق صلح در پی داشته است.»بشار اسد رئیس جمهوری سوریه، قبل از سفر دو روزه اش به اتریش که قرار است 27 آوریل (7 اردیبهشت) انجام شود، در مصاحبه با پایگاه اینترنتی روزنامه اتریشی اشتاندارد گفت: «ما آمادگی داریم تا با اسرائیل در مورد روند صلح خاورمیانه مذاکره کنیم.» متن مصاحبه صورت گرفته با وی به شرح زیر است:

شما قبلاً گفته بودید که مذاکرات غیرمستقیم سوریه و اسرائیل که قرار بود دسامبر سال 2008 برگزار شود در آستانه شکست است. این اظهارات مربوط به قبل از دوران تغییر دولت در آمریکا و اسرائیل بود. می توانید در این مورد بیشتر توضیح دهید. آیا ادامه این مذاکرات در شرایط فعلی امکان پذیر است یا نه؟
مذاکراتی که شما به آن اشاره کردید مذاکراتی غیرمستقیم بود و بیشتر در حکم ارزیابی و سنجش نیات و مقاصد طرف مقابل بود. این مذاکرات درحالی قرار بود، انجام شود که با وجود هشت سال مذاکره بی نتیجه و بعد از جنگ لبنان و حمله به سوریه، هیچ نوع اعتمادی بین طرفین وجود نداشت. ما در آن زمان می خواستیم ببینیم که اسرائیل چگونه آمادگی خود را نشان می دهد و به خطوط سال های 1967 برمی گردد یا نه؟ از این رو ما به میانجی های ترکیه یک نقشه دادیم که روی این نقشه خطوط مرزی سال های 1967 به وسیله نقاط جغرافیایی تعریف شده بود. نقاطی که اسرائیل قرار بود با عقب نشینی به آنها موافقت کند. ما از رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه شنیدیم که ایهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل آمادگی دارد تا تمام جولان را بازگرداند.
آیا اولمرت این وعده ها را قبل از مذاکرات داده بود؟
بله. این شرط ما برای انجام مذاکره بود. اولمرت این وعده را داد اما نهایتاً عملی نشد. ادامه مذاکرات ما هم به عقب نشینی اسرائیل به سمت نقاط مذکور بستگی داشت. اسرائیلی ها هم در پاسخ به این سوال ما جواب قطعی نمی دادند بلکه با اظهاراتی همچون «در مذاکرات پیرامون آن صحبت خواهیم کرد» واکنش نشان می دادند اما ما مطمئناً در مورد همه چیز مذاکره خواهیم کرد غیر از سرزمینی که باید از طرف اسرائیل بازگردانده شود. من با اردوغان تماس گرفتم. اولمرت هم نزد او بود. من و اردوغان حدود یک ساعت صحبت کردیم و بعد از آن هم وزیر امور خارجه ما با مشاور اردوغان صحبت هایش را ادامه داد. نتایج این صحبت ها هم این شد که اسرائیل تمام این مدت ما را به بازی گرفته بود. اندکی بعد آنها به غزه حمله کردند و روند صلح بار دیگر به طور کامل متوقف شد.
منظورتان این است که رابطه شما با اسرائیل نیز به سردی روابط پدرتان با ایهود باراک در سال 2000 است؟
حتی سرد تر، در دوره من هیچگاه در مورد خطوط مرزی صحبت نشد و ما اکنون بار دیگر در نقطه شروع قرار گرفته ایم.
اکنون وضعیت چگونه است. منظورم دولت جدید راستگرای اسرائیل است. شرط های آنها برای مذاکرات جدید چیست؟
ما تصورات خود را متناسب با آن چیزی که در اسرائیل روی می دهد، تغییر نمی دهیم. ما به دنبال امتحان کردن و محک مقاصد و اغراض اسرائیل هستیم. علاوه بر این ما شرطی به اسم جولان نداریم. جولان حق ماست. تنها شرط ما این است که اسرائیل باید به شروط بین المللی پایبند باشد یعنی شرایط قطعنامه شورای امنیت.
آیا شما حرف های آویگدور لیبرمن وزیر امور خارجه اسرائیل که گفته «اکنون فقط در صورتی می توانیم صلح کنیم که صلح ببینیم و ما حاضر نیستیم در ازای صلح، زمین بدهیم»،را جدی می گیرید؟
صلح بدون باز پس دادن زمین هایی که طبق توافقات قبلی بر سر آن توافق شده است، به معنای نبود صلح است. مفهوم صلح برای آنها و برای ما متفاوت است. می توان قرارداد صلح را منعقد کرد آن هم بدون اینکه سرزمینی وجود داشته باشد اما چنین قراردادی صلح را به همراه نخواهد داشت و هیچ رابطه عادی و طبیعی ای شکل نخواهد گرفت.
زمزمه هایی وجود دارد مبنی بر آنکه برخی کشورهای همسایه در مسیر صلح سنگ اندازی می کنند و از ادامه روند آن رضایت ندارند.
این طور نیست. اسرائیل تلاش می کند رابطه ما را با ایران آن طوری که خود می خواهد، شکل دهد. مساله این است که بحث ما با اسرائیل هیچ ارتباطی با روابط ما با کشورهای همسایه مان ندارد بلکه ما بیشتر از حقوق خود صحبت می کنیم. هنگامی که ما در مورد حقوق سوریه صحبت می کنیم، این گونه اظهارات هیچ ربطی به حماس، حزب الله و ایران ندارد. حزب الله و حماس هر کدام احزاب جداگانه ای دارند که به طور مشخص در روند صلح دخیل هستند. ایران هم در این مورد دخالت و شراکتی در روند صلح ندارد. در جریان صلح کشورهایی دخیل هستند که اشغال شده اند و به دلیل اشغال این سرزمین ما اکنون نمی توانیم صلح داشته باشیم. حال باید پرسید که این مساله چه ارتباطی با ایران دارد؟ این اظهارات اصلاً صحت ندارد که تهران مخالف روند صلح است بلکه ایران همیشه از تلاش های سوریه برای پیشبرد صلح حمایت کرده است.
اکنون شما به طور عملی چه اقدامی انجام خواهید داد؟ دولت جدید آمریکا تلاش می کند خواسته هایش را از شما کاهش دهد. آمریکا دیگر از سوریه نمی خواهد که به طور کامل از حماس و حزب الله فاصله بگیرد و حمایت هایش را از آنها متوقف کند بلکه بیشتر خواهان تاثیرگذاری متعادل تر سوریه است. آیا شما این خواسته ها را برآورده می کنید؟
من قبلاً هم گفتم جهت گیری سیاست ما این نیست که اسرائیل چه می خواهد، چه اتفاقاتی در اسرائیل در حال روی دادن است. برای ما فرقی نمی کند چه دولتی در اسرائیل روی کار است. ما با هر دولتی که بتواند و آمادگی داشته باشد جولان را به ما پس دهد، حرکت رو به جلو خواهیم داشت. ما انتظارات زیادی نداریم اما اگر صحبت بر سر صلح فراگیر و پایدار باشد در این صورت باید از رابطه با سوریه، لبنان و فلسطینی ها سخن گفت. تاکنون ما از صلح فراگیر حرفی نزده بودیم. ما به اسرائیلی ها می گوییم هر چه مرزها طولانی تر باشد، صلح نیز بزرگ تر و بیشتر خواهد بود. وقتی که ما از 65 کیلومتر مرز با اسرائیل صحبت می کنیم این مساله ارتباطی به حماس و حزب الله ندارد اما در هر صورت اسرائیل باید تلاش کند به صلحی فراگیر دست یابد تا بتواند همه مشکلاتش را از میان بردارد.
اکنون فلسطین در شرایطی نیست که بتواند مشکلات داخلی خود را حل کند. چگونه می توان مشکلات داخلی فلسطین را از میان برد و چگونه می توان به آتش بسی پایدار بین حماس و اسرائیل دست یافت؟
مساله فلسطین همچنان از اهم مسائل موجود برای اسرائیل است. تنها اگر به پناهندگان حاضر در سوریه و لبنان نظر بیفکنیم، متوجه خواهیم شد هیچ ثبات واقعی ای در منطقه بدون ارائه راه حلی درست و پایدار امکان پذیر نخواهد بود. صلح و برادری فلسطینی ها بسیار حائز اهمیت است و نباید به دلیل مشکلات داخلی موجود زمان را از دست بدهیم. به عقیده من سه مرحله جداگانه باید وجود داشته باشد؛ اول آنکه باید محاصره نوار غزه پایان یابد به همراه آتش بس، دوم ایجاد برادری و آشتی ملی در فلسطین و سوم ایجاد صلح و آتش بس دائم که آن نیز بستگی به پایان تحریم های اسرائیل دارد. تحریم یعنی مرگ تدریجی مرگ تدریجی ای که به مراتب سخت تر از مرگ لحظه ای است.
اما بدون توقف کامل حملاتی که از نوار غزه به اسرائیل می شود، تحریم ها به طور کامل لغو نخواهد شد.
مطمئناً اسرائیل تحریم هایش را علیه غزه لغو نخواهد کرد. باید بگویم که حملات صورت گرفته از سوی نوار غزه تنها به دلیل تحریم های موجود و بسته بودن مرزهاست و برعکس این قضیه درست نیست. ادعاهای اظهار شده تنها اظهارات دفاعی مقامات اسرائیلی است. در مورد درستی یا اشتباه بودن آن هم نمی خواهم بحث کنم.
زمزمه هایی وجود دارد که حاکی از آن است زمان تشکیل دو کشور مستقل فلسطین و اسرائیل به پایان رسیده است. به نظر شما آیا امکان دیگری وجود دارد؟
برای تحقق صلح هیچ زمان انقضایی وجود ندارد. قطعنامه 242 که خواهان عقب نشینی اسرائیل است با گذشت 42 سال همچنان معتبر است. در مورد راه حل تشکیل دو کشور مستقل فلسطین و اسرائیل نیز وضعیت به همین گونه است. من فکر می کنم مساله اینجاست که اسرائیل نمی تواند وجود دولتی مستقل را که در آن اعراب نخست وزیر هستند، تحمل کند.
نقش دولت آمریکا در دوران باراک اوباما چه خواهد بود؟
آمریکا تاکنون از مقاصد و نیت های خود در مورد صلح در خاورمیانه خبر داده است و این خوب است و اولین گام به شمار می رود. گام دوم یک برنامه برای عملی کردن این مقاصد است و این گام نیز باید بعد از آنکه گروه های مختلف با یکدیگر صحبت کردند، برداشته شود. ما (اعراب) خواسته هایی داریم. اولمرت نتوانست به صلح کمک کند چرا که وی ضعیف بود. دولت های ضعیف جنگ راه می اندازند و دولت های تندرو نیز جنگ به راه می اندازند و نتیجه هر دو نیز یکسان می شود. اینکه کدام دولت اسرائیل می تواند صلح را ایجاد کند، همه اینها به این بستگی دارد که آمریکا و متحدانش در اروپا چگونه اسرائیل را تحت تاثیر قرار دهند.
آیا پیشنهادات صلح اتحادیه عرب در سال 2002 اکنون پس گرفته شده است؟
هیچ کسی آن را پس نگرفته است. این پیشنهادات همچنان وجود دارد اکنون تنها «غیرفعال» شده است. تابستان سال گذشته هنگامی که برای تاسیس اتحادیه دریای مدیترانه در فرانسه به سر می بردم، می خواستیم در مورد آن صحبت کنیم اما نه اروپا و نه اسرائیل از آن استقبال نکردند و اکنون اظهاراتی مبنی بر آنکه ما این پیشنهادات را پس گرفته ایم، مطرح می شود. از سیاستمداران اروپایی سوال کنید که چرا ما اجازه مطرح کردن آن را نداشتیم؟
به اوباما برمی گردیم. آیا شما می خواهید با وی دیدار کنید؟
تاکنون هیچ پیشنهادی وجود نداشته است. ما هنوز در ابتدای راه روابط جدید مان با آمریکا هستیم؛ به ویژه بعد از آنکه اوباما برنامه عقب نشینی از عراق را اعلام کرد. ما دیگر با آمریکا مشکل نداریم. اما در هر صورت باید مقدمات دیدار اوباما و من به خوبی فراهم شود و این دیدار نباید تنها به فرصتی برای عکس گرفتن تبدیل شود.
آیا سوریه می تواند بین آمریکا و ایران میانجیگری کند؟
ما با ایران دارای روابط حسنه هستیم و با این کشور در مورد موضوعاتی که مورد علاقه طرفین است، صحبت می کنیم اما ما به دنبال ایفای نقش نیستیم چرا که خود به اندازه کافی دارای مشکلات هستیم. در دوران رئیس جمهور قبلی آمریکا یعنی جورج بوش بسیار مشکل بود که در مورد مساله هسته ای ایران صحبت کنیم. نزدیکی ایران و آمریکا در آن دوران بسیار سخت بود و تهران هم مشخصاً اعلام کرد هر چیزی را که بر خلاف منافعش باشد، نخواهد پذیرفت. به عقیده من، ایران هم حق دستیابی به تکنولوژی هسته ای را دارد همانگونه که اخیراً اوباما نیز در مورد آن اظهارنظر کرد. هیچ کس چیزی را که خلاف منافعش باشد، نخواهد پذیرفت.
اما کشورهای عربی بیشتر خواهان آن هستند که ایران فاقد توانمندی هسته ای باشد؟
صحبت ما از برنامه نظامی نیست بلکه استفاده غیرنظامی حق آنهاست.
به علت مساله لبنان رابطه شما با برخی از کشورهای عربی تا حدی متشنج شد. وضعیت اکنون چگونه است؟ انتظار شما از دادگاه رفیق حریری چیست؟ آیا شما نتایج این دادگاه را خواهید پذیرفت؟
وضعیت بسیار بهتر شده است. ما توافقنامه دوحه را داشتیم که سال گذشته منجر به انتخاب رئیس جمهور لبنان شد و در پی آن هم قانون جدید انتخاباتی این کشور تصویب شد. مساله لبنان اکنون دیگر مطرح نیست. از دادگاه حریری نیز هیچ انتظاری نداریم. روند دادگاه در نتیجه توافق دادگاه با دولت حریری انجام شد. در هر صورت ما به هر چیزی که باعث روشن شدن علل و عاملان این جنایت شود، کمک خواهیم کرد.