مردی که تا آخرین نفس گفت ایران

فرزانه ابراهیم زاده : ابن بابویه آبان سرد 1387 گورستان قدیمی شهر تهران از صد سال پیش تا امروز خانه ابدی کسانی است که چهره در نقاب سرد آن گرفته اند. آن سوتر از سکویی که خوابگاه دائمی 30 شهید 30 تیر 31 قرار دارد زیر سایه یک درخت قدیمی سنگی بلند، نظر را به خود جلب می کند سنگی که برروی آن حک شده : سید حسین فاطمی وزیر خارجه مردی که نا آخرین نفس یک نام را تکرار کرد: وطنم ایران. سحرگاه روز 19 آبان سال 1332 زمانی که تنها چند ماه از آن روز شوم مردادی گذشته بود صدای چند گلوله فریاد مردی را در هم شکست.

مردی که پیش از اجرای حکم در حالی که تبی 40 درجه داشت به مامور اجرای حکم گفته بود: «آقای آزموده، مرگ بر دو قسم است؛ مرگی در رختخواب ناز و مرگی در راه شرف و افتخار، و من خدای را شکر می کنم که در راه مبارزه با فساد شهید می شوم. خدای را شکر می کنم که با شهادتم در این راه دین خود را به ملت ستمدیده و استعمارزده ایران ادا کرده ام و امیدوارم سربازان مجاهد نهضت همچنان مبارزه را ادامه دهند“» سید حسین فاطمی در نیمروز عاشورای سال 1340 ه . ق (1296 شمسی) در شهرستان نائین در خانه سیف العلمای نائینی متولد شد و تحصیلات قدیمه را نزد پدر و سایر تحصیلات را در اصفهان آموخت. در حین دوران تحصیل همزمان در روزنامه باختر که برادرانش آن را اداره می کردند مشغول به کار شد و شروع به نوشتن مقالاتی بر ضدرژیم رضاخانی کرد. به طوری که بارها از سوی کمیسری احضار شد و به سیف پور فاطمی، برادرش اعلام شد که جلوی نوشتن او را بگیرد. فاطمی پس از پایان تحصیلات برای ادامه تحصیلات در رشته حقوق و علوم سیاسی و روزنامه نگاری به فرانسه رفت و در نیمه اول سال 1327 شمسی با کسب مدرک دکترای علوم سیاسی به ایران بازگشت و در کمتر از یک سال به جبهه ملی پیوست و روزنامه باختر امروز را منتشر کرد. او در اولین سر مقاله باختر امروز عهد خویش را برای استقلال و آزادی ایران اعلام کرد و به نام (خدا-ایران-آزادی) نوشت: «بالاخره باید برویم به نزد پدران. می شود با روی سیاه رفت؟ ماییم و آیندگان، با خفت و خواری می توان در گور خفت؟ نه... این امر محال است...در راه انجام مقصود فداکاری می کنیم جانبازی می کنیم و تا لب پرتگاه می رویم ولی مردانه می کوشیم...» فاطمی در روز 23 بهمن 1330 در مراسمی مورد اصابت سه گلوله از محمد مهدی عبدخدایی از اعضای فداییان اسلام قرار گرفت گلوله هایی که تا آخرین روز حیات باعث ناراحتی هایی برای او شد. فاطمی یکی از جوان ترین وزرای تاریخ ایران است که در یکی از حساس ترین دوران به این سمت منصوب شد. در جریان دادگاه لاهه و شکایت انگلستان درباره نفت، او نیز در هیات نمایندگی ایران حضور داشت و در گفت وگویی در مرداد 1332 در لاهه، به این پرسش این گونه پاسخ می گوید: «غرب عامداً خطر حزب توده را بزرگ جلوه می دهد تا گروه های محافظه کار ایران را ترسانده و به این ترتیب در موقع مناسب از این ترس برای مداخله خود در سیاست داخلی ایران استفاده کند.» در مرداد 32 زمانی که پهلوی دوم برای اجرای کودتا ایران را ترک کرده بود، فاطمی با اعلام اینکه «خائنی که می خواست ایران را به خاک و خون بکشد از ایران گریخت» اعلام پایان حکومت شاهنشاهی کرد. به همین دلیل پس از واقعه کودتای 28 مرداد او یکی از کسانی بود که تحت تعقیب قرار گرفت و سرانجام در حالی که از بیماری رنج می برد، دستگیر و در دادگاه در حالی که پیش از ورود به آن مورد حمله دار و دسته شعبان جعفری قرار گرفته بود به اعدام محکوم شد و با وجود اینکه دکترها اعلام کرده بودند تا چند ماه دیگر زنده نخواهد بود با تبی 40 درجه تیرباران شد. او پیش از اعدام گفته بود: «من کاری بزرگ کردم و در سفارت انگلستان را در ایران بستم غافل از اینکه سفارت انگلستان در دربار ایران جریان دارد.»