ریشه بحران پرداخت بی رویه وام مسکن

سرمایه، علی دانیال: در پی بروز بحران مالی در جهان، یکی از مسائل مهم مورد توجه کارشناسان و تحلیلگران، ریشه یابی علل و زمینه های پیدایش این بحران کم سابقه بوده است. برخی می گویند ساختار مالی و اقتصادی نظام سرمایه داری عامل این بحران و موارد مشابه است. برخی دیگر زیاده روی در پرداخت وام مسکن در آمریکا را علت آن می دانند. در همین حال، عده ای افزایش شدید نقدینگی و سیاست های غلط بانکی را زمینه ساز بحران مذکور معرفی می کنند.

در مقابل، کسانی هم هستند که معتقدند دلایل وقوع این بحران هنوز روشن نشده است. واقعیت این است که پاسخ به سوال «دلایل پیدایش بحران مالی چیست؟»، به سادگی امکان پذیر نیست که علت آن، از یک سو گستردگی دامنه بحران و تعداد عناصر داخلی و خارجی موثر بر آن است و از سوی دیگر، واکنش های متفاوت بخش های گوناگون هر اقتصاد به تنهایی و کل اقتصادهای جهان در مجموع است.
مجموعه این عوامل روند تعیین مقصر اصلی را مشکل کرده است اما به راستی عوامل اصلی بحران مالی جهان چیست؟
-جاسم علی (تحلیلگر و کارشناس اقتصادی)- من گزارشی از وضعیت بحران جهانی را از واشنگتن (شهری که به دقت این بحران را زیرنظر گرفته و به دنبال یافتن راه حلی برای رفع آن است) برای نشریات عربی فرستادم. در این گزارش کوشیده ام علل اصلی وقوع بحران را معرفی کنم. حضور من در واشنگتن مصادف بود با برگزاری نشست مشترک بانک جهانی و صندوق بین المللی پول. بحران مالی جهان بر جلسات این نشست سایه افکنده بود. در این سفر، من شانس آن را داشتم که با نمایندگان برخی کشورها ملاقات کنم. یکی از این افراد، کلاوس شوآب رئیس اجلاس جهانی اقتصاد بود.
او گفت نشست سالانه اجلاس از 28 ژانویه 2009 (اواسط بهمن ماه) در داووس برگزار خواهد شد. شوآب همچنین گفت:در اجلاس امسال، موضوع بحران مالی و بازگرداندن اعتماد به بخش مالی جهان در کانون گفت وگوها قرار خواهد داشت. پس از گفت وگوهای فراوان با تعدادی از کارشناسان، من به این نتیجه رسیدم که عامل اصلی بروز بحران در اقتصاد جهان، پرداخت بی رویه و غیرمسوولانه وام مسکن بوده است. به ویژه، بانک های سرمایه گذاری همچون بانک لمن برادرز با پرداخت افراطی وام، در به وجود آمدن این بحران نقش مهمی بر عهده داشته اند.
در این روند نادرست، تعداد زیادی از مشتریان کم درآمد بانک ها بیش از توان مالی شان وام دریافت کردند که نتیجه این کار، ناتوانی وام گیرندگان در بازپرداخت اقساط وام شان بود. با توجه به وضعیت نامطلوب بازار مسکن آمریکا (ترکیدن حباب قیمت ها و رکود شدید)، عمل نکردن وام گیرندگان به تعهدات مالی شان، زمینه ساز شدیدترین بحران مالی جهان از دهه 1930 میلادی تاکنون شد. در حال حاضر مردم آمریکا معتقد هستند دولت بوش چاره ای جز مداخله در بازار و کمک به بانک ها ندارد. اکثر آنها بسته نجات 700 میلیارد دلاری دولت را طرحی ضروری می دانند که اجرا نکردن آن موجب افزایش هزینه های بحران برای آمریکا خواهد شد. در یک کلام، بحران را بانک ها به وجود آوردند پس پایان آن نیز باید از کمک به بانک ها شروع شود.
- جیمز اف. دیویس (تحلیلگر و مقاله نویس اقتصادی)- به عنوان کسی که سال های زیادی را در مقام مدیر اجرایی و تحلیلگر امور بانک های بین المللی سپری کرده، آموخته ام برای حل هر مشکلی، ابتدا باید عامل به وجود آورنده آن را شناخت. البته گاهی ممکن است شناسایی اثرات یک تصمیم بد به زمان نسبتاً طولانی محتاج باشد. در عین حال لازم است برای شناسایی عوامل به وجود آورنده یک مشکل به جای تعصب و تمایلات احساسی، از واقعیت های موجود کمک بگیریم. عوامل اصلی بحران اخیر را می توان در بانک های پرداخت کننده وام مسکن جست وجو کرد. پرداخت بی رویه وام به کسانی که توانایی بازپرداخت آن را نداشتند، روند وقوع بحران را تشدید کرد البته عوامل دیگری نیز وجود داشتند که در مجموع زمینه های این بحران را آماده کردند. بخش اعظم عدم پرداخت وام های رهنی مربوط به وام های موسوم به «ساب پرایم» بوده است. عمده وام های ساب پرایم به افرادی پرداخت شده که از توان مالی پایینی برخوردار بوده اند. نزدیک به 25 درصد این وام ها به همراه سایر وام های مسکن هیچ گاه به بانک های پرداخت کننده بازنگشت. سقوط پیاپی بانک ها و موسساتی که زمانی نور چشم وال استریت بودند، اتفاقی بود که کمتر کسی آن را باور می کرد اما این اتفاق رخ داد و سیستم بانکی آمریکا متزلزل شد. حل بحران مالی امروز جهان نیازمند اقدامات بسیاری است و با تکیه بر طرح 700 میلیارد دلاری، دولت قادر نخواهد بود آن را پایان دهد.