در سمینار تصویر امروز زن ایرانی در اتریش مطرح شد

زنان ایران راه مقابله با موانع را کشف می کنند

سرمایه : اگرچه زنان ایرانی در برخی موارد در پیشبرد برنامه ها و فعالیت های شان با موانعی مواجه می شوند اما طی سال ها تجربه و کوشش و خطا توانسته اند به خوبی راه های برون رفت از مشکل را پیدا کنند. زنان ایرانی که در سمینار «تصویر امروز زن ایرانی » که با همکاری انجمن دوستی ایران و اتریش در وین برگزار شد، تلاش کردند تا هر کدام از زاویه دید کاری خود به بررسی وضعیت فعالیت زن ایرانی در دهه های اخیر و ارائه گزارش خود از رشد و توسعه حضور آنان در عرصه های مختلف بپردازند.

هدف برگزارکنندگان سمینار این بود تا تصویر واقعی از زن امروز ایران برای افکار عمومی  شکل گیرد، تصویری که شاید با آنچه در رسانه های دیگر درباره آنها نقل می شود متفاوت و دیگرگونه است. شهلا لاهیجی نخستین زن ناشر ایرانی بعد از انقلاب از حضور زنان ناشر در صحنه ادبیات ایران می گوید و حضور پررنگ این گروه از زنان را در ایجاد گفتمان زنان در ادبیات امروز ایران موثر می داند.  او نوشتار زنانه ای که طی دهه گذشته در ایران توسعه یافته را از دلایل تاثیرگذار بر ایجاد و خلق گفتمان زنانه در عرصه ادبیات می داند.  به گفته وی این روزها می بینیم که علاوه بر افزایش تعداد نویسنده های زن و طرح سوژه های مرتبط با حوزه زنان تعداد ناشران زن نیز رشد چشمگیری داشته به شکلی که در حال حاضر بیش از 500 زن ناشر در جامعه ایران حضور دارند.  لاهیجی در بخشی از سخنانش به تجربه راه اندازی نخستین اتحادیه زنان ناشر اشاره می کند: «سال 1375، زنان ناشر اتحادیه ای به  راه انداختند که امروز 12  ساله شده است، برای راه اندازی این اتحادیه در آغاز کار 12 نفر بودیم اما در کمتر از یک سال تعدادمان به 45 نفر رسید. آن زمان 114 پروانه نشر به نام زنان وجود داشت که البته همه آنها فعال نبودند و در موارد متعدد فقط پروانه نشر به نام زنان بود و مردان به  جای آنها کار می کردند اما حالا وضع فرق کرده و خیلی از زنان ناشر را می بینیم که به جرگه ناشران موفق ایران پیوسته اند.» چیستا یثربی کارگردان تئاتر نیز در همین زمینه حضور زنان در عرصه تئاتر ایران را توام با توسعه و طرح مسائل زنان در عرصه فرهنگ و هنر می داند و تاکید می کند: «ما بعد از مشروطه تئاتر مدرن داشتیم اما بعد از انقلاب رشد زنان در تئاتر کشور چه در عرصه های کارگردانی و چه در حوزه نویسندگی، طراحی صحنه و بازیگری حضور چشمگیری یافت، چنانچه این روزها می توان کارگردانان زن تئاتری را دید که افراد زیادی برای دیدن کارهای آنان پشت درهای فروش بلیت صف می کشند و استقبال خوبی از سوژه های آنان می شود.»  او همچنین توسعه نهادهای دانشگاهی و افزایش حضور دختران در رشته تئاتر را از دیگر عوامل تاثیرگذار در رشد زنان ایرانی در عرصه تئاتر، کارگردانی، بازیگری و صحنه پردازی عنوان می کند.  او بر این باور است که زنان به سوژه های تازه و واقع گرایانه تری می پردازند چرا که زنان به مسائل ریز زندگی و آنچه در اطرافشان می گذرد با دقت نگاه می کنند و می توانند هم مسائلی را که در خانواده اتفاق می افتد و هم مسائلی را که در اجتماع رخ می دهد به خوبی روایت کنند اما مردان مدتی است که در سوژه پردازی های خود دچار یک رکود شده و مدام به گذشته و روایت تاریخ گذشته گریز می زنند اما روایت زنان محصول رخدادهایی است که در حال اتفاق می افتد، زنده است و مسائل اجتماعی روز در آن طرح می شود.»
او اگرچه برخی موانع و مشکلات پیش روی زنان را موجب کند شدن روند توسعه حضور زنان در عرصه تئاتر می داند اما تاکید می کند زنان تئاتری ایران می توانند از راه کارهای مختلف برای خروج از این موانع استفاده کنند و همین نوآوری ها موجب می شود آنها به ایده های تازه و گفتاری تازه در حوزه تئاتر ایران دست پیدا کنند. فیروزه صابر رئیس هیات مدیره انجمن زنان مدیر کارآفرین درباره برخی موانع پیش روی زنان کارآفرین اشاره می کند: «مطالعات نشان می دهد علاوه بر موانع پیش روی مردان کارآفرین در دنیا، زنان با چالش های مضاعفی چون محدودیت های خانوادگی و موانع محیطی در کسب و کار مواجهند. موانع سازمانی، محدودیت های ناشی از محیط درون کسب و کار که به اجزای دیگری همچون موانع مالی، فیزیکی، پرسنلی، بازاریابی تقسیم می شوند از سویی و موانع محیطی نیز که محدودیت های فرهنگی- اجتماعی و حقوقی را شامل می شود از سوی دیگر در ایجاد برخی موانع برای حضور زنان در حوزه کارآفرینی موثر است.» به گفته وی مطالعه زنان کارآفرین ایرانی نشان می دهد آنان از این حصارها و موانع عبور کرده و با خلق اثر و به کارگیری تدابیر نو، مسیر کار آفرینی خود را گشوده اند که این تجارب قطعاً برای توسعه کارآفرینان زن در ایران موثر است. او همانطور که در ارائه گزارش خود به پخش برخی فیلم ها از زندگی تعدادی از زنان کارآفرین می پردازد، تاکید می کند زنان از آنجا که به دنبال قدرت آمرانه نیستند، توانسته اند تا بر موانع پیش روی شان غلبه کنند و در خیلی از مواقع زنان همسران خود را به عنوان مدیرعامل و دیگر سمت های مدیریتی برمی گزینند تا از عنصر محدویت آفرینی همسر در اجرای برنامه ها دوری کنند. » او البته توسعه شبکه کارآفرینی زنان را مستلزم حمایت بخش دولتی و سیاستگذاری ها در جهت تسهیل کارآفرینی زنان می داند.
صابر همچنین درباره آمار زنان کارآفرین می گوید : « تاکنون 400 زن کارآفرین شناسایی شده اند که این آمار به معنی تمام زنان کارآفرین کشور نیست بلکه اینها کسانی هستند که انجمن زنان، به عنوان مدیر کارآفرین شناسایی کرده است.»
به گفته او زنان کار آفرین بدورن پشتیبانی سازمان یافته توانسته اند با اتکا به ظرفیت های خودشان نسبت به اشتغال و کسب و کار اقدام کنند و در فرآیند این عمل نیز در منطقه شهر و روستای محل فعالیت خود به سرمایه اجتماعی منطقه زندگی شان تبدیل شده اند. آمنه شیرافکن نیز که به عنوان روزنامه نگار در این سمینار شرکت کرده بود در ادامه به نقش زنان روزنامه نگار در روایت آنچه این روزها در حوزه مسائل زنان جامعه ایران اتفاق می افتد، اشاره کرد و گفت که زنان روزنامه نگار ایران نقش رصدکننده مسائل اجتماعی را دارند چنانچه زنان روزنامه نگار وقتی که مجلس بر آن شد تا لایحه حمایت از خانواده را به تصویب برساند با همراهی گروه های مختلف در جنبش زنان تلاش کردند تا به شکل منسجم در برابر این اقدام بایستند.
همچنین در ادامه به پیوندی اشاره کرد که میان زنان روزنامه نگار و جنبش زنان ایران به وجود آمده است. چنانچه خیلی از روزنامه نگارانی که این روزها به سوژه ها و مسائل مطرح در حوزه زنان می پردازند در بخش هایی هم که مورد نیاز است به فعال جنبش زنان تبدیل می شوند. این موضوع را از این جهت تاثیرگذار اعلام کرد طرح هایی این روزها از سوی برخی نهادها به مجلس ارائه می شود که قطعاً توام با حضور کمتر زنان در عرصه های اجتماعی خواهد بود و به همین خاطر لازم است تا گروهی مدام اخبار و مسائل مربوط به زنان را رصد کنند و از سوی دیگر بتوانند با دیگر نهادها و گروه های فعال در حوزه حقوق زنان پیوند داشته باشند. کاهش ساعت کار زنان، لایحه حمایت از خانواده و طرح بومی پذیری دانشجویان دختر که به تازگی از سوی مجلس اعلام وصول شده همه از جمله مواردی است که قطعاً به حضور زنان در عرصه های مختلف آسیب می زند و در این میان رسانه ها هستند که می توانند با آگاه ساختن افکار عمومی در جهت مقابله با تصویب چنین طرح هایی اقدام کنند همانند آنچه در موضوع لایحه حمایت از خانواده و طرح مربوط به کاهش ساعات کار زنان به وقوع پیوست. پدیده «خبرنگار جنبشی » از دیگر دستاوردهایی است که روزنامه نگاری ایران از سویی و جنبش زنان ایران از سوی دیگر به تولد آن کمک کرده است. آناهید ترابی نیز در ادامه نشست به بررسی وضعیت زنان معمار در ایران می پردازد. او به آماری اشاره می کند که نشان می دهد 70 درصد از ورودی های سال های اخیر رشته معماری دانشگاه ها را دختران تشکیل می دهند اما بر اساس آمار دیگری که او در ادامه به آن می پردازد تنها 17 شرکت معماری به مدیرعاملی زنان در ایران اداره می شود که این موضوع از دغدغه های کنونی و پیش روی زنان معمار است.
ترابی در ادامه تاکید می کند: «آینده معماری ایران؛آینده مثبتی برای حضور زنان است چرا که در هر صورت افزایش حضور زنان معمار در سال های آینده قطعاً حضور آنان را در عرصه های مدیریتی نیز توسعه می دهد که این اتفاق نیازمند سیاستگذاری های حمایتی و البته گذشت زمان است. » وی همچنین به ساختار معماری مدرنی اشاره می کند که این روزها با توجه به محدودیت فضا وارد عرصه معماری ایران شده است. به گفته وی معماری کنونی که این روزها در ایران می بینیم معماری مردانه است و جای طراحی های زنان در این میان خالی است چرا که حضور زنان به عنوان معمار و طراح ساختمانی چه در شهر و چه در فضای خانه می تواند به خواسته ها و ویژگی های آنان در ساخت سازه کمک کند.