کارشناسان اقتصاد سلامت هشدار دادند

داروسازی ایران گرفتار تحریم و گرانی مواد اولیه

سرمایه، فریده غائب: بی توجهی سیاست های دارویی کشور و مساله تحریم های بین المللی علیه ایران ضربات سنگینی به محصولات دارویی تولید داخل وارد می کند.»سید ابوالقاسم موسوی کارشناس اقتصاد سلامت این روزها نگران از وضعیت دارو در کشور از سیاست های دارویی انتقاد می کند: «سیاست دارویی ایران باید در این شرایط تغییر یابد مثلاً اگر احتمال برخورد با دشمن را می دهیم باید برایش برنامه ریزی کنیم و بدانیم که در هر شرایط مناسب ترین رفتار کدام است تا ما را به داروهای خارجی وابسته نکند.»این روزها بسیاری از شرکت های داروسازی طعم تحریم را چشیده اند. صنعت داروی ایران ظاهراً مستقیماً در معرض تحریم های بین المللی قرار ندارد اما به دلیل خودداری اکثر کشورهای غربی از معامله با بانک های ایرانی، خریداران مواد اولیه دارویی با مشکل گشایش اعتبارهای بازرگانی مواجهند.

این شرکت های دارویی دیگر به راحتی نمی توانند برای خرید محصولات و مواد اولیه دارویی در بانک ها گشایش اعتبار کنند. بانک سپه، صادرات، تجارت و ملی جزء تحریمی ها هستند و شرکت های داروسازی نگرانند که مبادا بانک مرکزی را هم تحریم کنند. سید ابوالقاسم موسوی به مسوولان وزارت بهداشت هشدار می دهد سیاست های دارویی را هرچه زودتر با توجه به شرایط تحریم تنظیم کنند وگرنه فاجعه عظیم دارویی در کشور در آینده ای نزدیک به وقوع می پیوندد.چندی پیش رسول دیناروند معاون غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درباره نقش تحریم ها در تهیه دارو تاکید کرد: «تحریم های اقتصادی مشمول کالاهای حوزه سلامت نمی شود و آسیب های وارد شده به این بخش به علت فشارهای غیرمستقیم بر بازار دارو است.»
به گفته او در حال حاضر 96 درصد داروی موردنیاز کشور در داخل تهیه می شود. ابوالقاسم موسوی هم هرچند تولید 96 درصدی دارو در داخل کشور را تایید می کند اما ادامه می دهد: «مواد اولیه 99 درصد داروهای تولید داخل از خارج وارد می شود. قیمت این ماده اولیه به خاطر گران شدن نفت و به تبع آن سوخت و هزینه های کارخانه تولیدکننده خارجی در حال افزایش است و در نتیجه قیمت نهایی این ماده اولیه دارویی هم روند صعودی را طی می کند.»
به گفته موسوی، بودجه تخصیصی
به کارخانه های داروسازی داخل بر مبنای دلار است اما این شرکت ها واردات ماده اولیه مورد نیازشان را با یورو معامله می کنند و قیمت یورو هم نسبت به دلار بالاتر است. همچنین این شرکت ها قادر به گشایش اعتبار (LC) نیستند.
«نتیجه افزایش قیمت ماده اولیه بیشتر شرکت های داروسازی را وادار کرده به دنبال مواد اولیه ارزان تری باشند.» موسوی با بیان این جمله می افزاید: «در حال حاضر گرایش شرکت های دارویی به خرید مواد اولیه از چین و هند است؛ مواد اولیه ای که نامرغوب ترند. در چنین شرایطی گرانی لوازم جانبی تولید دارو نظیر شیشه، کاغذ، فویل و ... هم باعث شده قیمت تمام شده داروها بالاتر از سقفی باشد که وزارت بهداشت برای آنها تعیین کرده بنابراین سیستم تولید دارو در داخل کشور مختل می شود و کیفیت تولید داخل هم پایین می آید.»
به اعتقاد این کارشناس اقتصاد سلامت مهم ترین اثر تحریم بر محصولات دارویی تولید شده در داخل کشور است. این شرایط موجب می شود شرکت های داخلی به جای تولید یک فرآورده مثل «آموکسی سیلین» و بسنده کردن به واردات ماده اولیه آن از خارج، ترجیح دهند خود این محصول را وارد کنند.به عقیده موسوی «شیفت واردات» و گرایش شرکت ها به وارد کردن محصول به جای ماده اولیه موجب وابستگی دارویی ایران به خارج می شود، تولیدات داخلی افت می کند و بیکاری در صنعت داروسازی افزایش می یابد.در کنار عوارض چندجانبه ای نظیر بیکاری کارگران، راکد ماندن دستگاه های گرانقیمت تولیددارو و از بین رفتن تجربه که موسوی از آنها یاد می کند به تازگی تبلیغاتی برای اعزام پزشکان به خارج از کشور شنیده می شود. موسوی در این باره می گوید: «شنیده ام 69 نفر از متخصصان مغز و اعصاب را یک شرکت به ونیز برده و در داخل تبلیغات وسیعی برای اعزام پزشکان تحت عنوان تورهای مسافرتی و علمی انجام می شود و این زنگ خطری است که باید نگرانش شد و برایش برنامه ریزی کرد.»او تجدیدنظر در سیاست های دارویی، ذخیره سازی دارو و هدفمند کردن یارانه ها را از اولویت های وزارت بهداشت می داند: « در زمین فوتبال که حریفی وجود دارد ما نمی توانیم با دمپایی بازی کنیم بنابراین حتی به فرض نبودن تحریم باید در نظر بگیریم که ما رقیب تجاری هستیم آیا برای این رقابت برنامه ای داریم؟»حمید انصاری مدیرعامل یکی از شرکت های داروسازی می پذیرد که در شرایط سختی برای وارد کردن مواد اولیه قرار دارد اما معتقد است: «شرکت های داروسازی باید خودشان به فکر بیفتند وگرنه هچ مسوولی برایشان کاری نمی کنند.»او تاکید می کند: «تحریم واقعیتی است که پیش آمده و باید برایش برنامه ریزی کرد. باید شرکت های داروسازی جلسه فوق العاده ای برگزار کنند تا با بیان راهکارها، این بن بستی که شرکت های داروسازی با آن مواجه شده اند تا حدی برطرف شود.»مدیرعامل این شرکت داروسازی به محض تحریم شدن و عدم گشایش اعتبار در بانک ها مستقیماً خود به سراغ شرکت های خارجی تولید مواد اولیه رفته است: «جلب اعتماد طرف شرکت های خارجی بسیار مهم است که شرکت های خصوصی داخلی باید در جهت جلب این اعتماد تلاش کنند زیرا در حال حاضر تجارت از طریق بانک امکان پذیر نیست.»او توقف تولید دارو را به خاطر تحریم نمی پذیرد. این در حالی است که برخی کارشناسان اقتصادی از توقف فعالیت ها و تهدید شرکت های داروسازی داخلی خبر داده اند. احتمال توقف تولید آنتی بیوتیک در ماه های آتی خطری است که کریمیان عضو هیات علمی دانشگاه تهران و یکی از اعضای کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی و صنایع ایران آن را گوشزد می کند: «صنعت داروسازی کشور به دلیل تحریم و دست نیافتن به مواد اولیه در آستانه توقف تولید قرار گرفته و با ادامه وضعیت فعلی پیش بینی این است که تا آبان و آذرماه سال جاری قادر به تولید هیچ آنتی بیوتیک یا دارویی نخواهیم بود.»
به گفته او وضعیت کارخانجات داروسازی مناسب نیست و در حال حاضر دو کارخانه بزرگ آنتی بیوتیک در حال تعطیل شدن هستند.